- Higiena intymna – czym właściwie jest?
- Kluczowe zasady higieny intymnej – o czym warto pamiętać? Najważniejsze elementy
- Kierunek mycia
- Odpowiednia częstotliwość i technika mycia
- Łagodne kosmetyki do higieny intymnej
- Przewiewna bielizna i ubrania
- Delikatne osuszanie
- Higiena intymna – podczas menstruacji i po stosunku
- Higiena intymna przy grzybicy
- Prawidłowa higiena intymna – czego unikać?
- Kiedy udać się do ginekologa?
- Możliwe scenariusze terapeutyczne
Prawidłowa higiena intymna ma za zadanie zapewniać komfort i wspierać naturalną równowagę okolic intymnych. Jej celem jest ograniczenie podrażnień i wsparcie naturalnych mechanizmów obronnych pochwy. Jakie są kluczowe zasady higieny intymnej? O czym warto pamiętać? Wyjaśniamy w artykule.
Higiena intymna – czym właściwie jest?
Higiena intymna to codzienna, delikatna pielęgnacja sromu i okolic zewnętrznych narządów płciowych. Jej celem jest utrzymanie komfortu, ograniczenie podrażnień oraz wsparcie naturalnych mechanizmów obronnych.
W pochwie istnieją mechanizmy samooczyszczania i fizjologiczna mikroflora, w której kluczową rolę odgrywa prawidłowe pH oraz naturalna bariera ochronna błon śluzowych. Dlatego należy pamiętać, że zbyt intensywne mycie, irygacje i agresywne kosmetyki mogą zaburzać tę równowagę, zwiększając podatność na infekcje i nawroty dolegliwości intymnych [1,3,4].
Kluczowe zasady higieny intymnej – o czym warto pamiętać? Najważniejsze elementy
Prawidłową higienę intymną można scharakteryzować za pomocą trzech punktów, takich jak:
- regularność, czyli codzienna dbałość o czystość okolic intymnych,
- łagodność, oznaczająca stosowanie delikatnych środków myjących,
- adekwatność do sytuacji – dbanie o czystość intymnych okolic szczególnie po treningu, w upały, w czasie miesiączki.
Prawidłowa higiena intymna powinna wspierać barierę ochronną tych okolic, a nie ją „przebodźcowywać” [1,2].
O czym warto pamiętać, aby prawidłowo wykonać codzienną higienę okolic intymnych?
Kierunek mycia
Okolice intymne należy myć „od przodu do tyłu”, czyli od sromu w kierunku odbytu. To prosta zasada, która zmniejsza ryzyko przenoszenia bakterii jelitowych w okolice cewki moczowej i przedsionka pochwy.
Ma to znaczenie zwłaszcza u osób z tendencją do zakażeń dróg moczowych lub podrażnień [3,5].
Odpowiednia częstotliwość i technika mycia
U większości kobiet wystarczy mycie raz dziennie, a dodatkowo po wysiłku, większej potliwości lub w upalne dni. Najlepiej użyć letniej wody i wykonywać delikatne ruchy, bez silnego tarcia, które może powodować mikrouszkodzenia naskórka oraz błony śluzowej.
Warto tutaj podkreślić, że irygacja pochwy nie jest jedną z metod higieny i może zaburzać mikrobiotę oraz pH pochwy [1,4].
Łagodne kosmetyki do higieny intymnej
Należy sięgać po łagodne preparaty o prostym składzie, bez substancji zapachowych i barwników, przeznaczone do skóry wrażliwej. Zwykłe mydła i żele pod prysznic bywają zbyt drażniące – mogą wysuszać delikatną błonę śluzową i zmieniać pH pochwy oraz nasilać pieczenie lub świąd [1,3].
Warto wybierać produkty przeznaczone specjalnie do higieny okolic intymnych, które zawierają dodatkowe substancje łagodzące lub wspierające intymną mikroflorę [2,6].
Przewiewna bielizna i ubrania
Dla zdrowia intymnego należy zainwestować w przewiewną, najlepiej bawełnianą bieliznę i ograniczyć długotrwałe noszenie bardzo obcisłych spodni.
Ciepło, wilgoć i tarcie sprzyjają bowiem powstawaniu drobnych otarć w okolicy krocza. Może zwiększać skłonność do podrażnień delikatnych okolic i zwiększać ryzyko rozwoju infekcji intymnej [2,3].
Delikatne osuszanie
Po myciu należy osuszać okolice intymne delikatnie przykładając (nie pocierając) czysty, bawełniany ręcznik, używany wyłącznie do tych okolic. Pozwoli to ograniczyć ryzyko maceracji skóry i powstawania podrażnień w jej fałdach [2,3].
Higiena intymna – podczas menstruacji i po stosunku
Podczas menstruacji należy regularnie zmieniać podpaski, tampony lub opróżniać kubeczek menstruacyjny. Najlepiej co 3-4 godziny (lub częściej, jeśli krwawienie jest obfite). Ogranicza to namnażanie drobnoustrojów i zmniejsza ryzyko podrażnień.
Z kolei po stosunku pomocne bywa oddanie moczu, które zmniejsza ryzyko zakażenia pęcherza poprzez „wypłukanie” cewki i delikatne podmycie okolic intymnych wodą lub łagodnym preparatem.
Higiena intymna przy grzybicy
Jeśli grzybica pochwy została zdiagnozowana, należy przestrzegać wspomnianych zasad higieny intymnej. Trzeba też pamiętać, że proces odbudowy bariery ochronnej pochwy wspiera stosowanie probiotyków ginekologicznych zawierających pałeczki kwasu mlekowego (Lactobacillus). W czasie infekcji grzybiczej należy również nosić wyłącznie przewiewną, bawełnianą bieliznę, prać ją wraz z ręcznikami w temperaturze co najmniej 60°C.
Niezbędna jest również wstrzemięźliwość płciowa do czasu całkowitego zakończenia leczenia i ustąpienia objawów. Jeśli u partnera również występują objawy, takie jak świąd czy pieczenie, on także powinien poddać się odpowiedniej kuracji, aby uniknąć efektu „ping-pong”, czyli wzajemnego i powracającego zarażania się drobnoustrojami.
Prawidłowa higiena intymna – czego unikać?
Najczęstsze błędy wynikają z chęci zbyt dokładnego mycia lub maskowania zapachu, co może nasilać problemy i prowadzić do szeregu nieprzyjemnych dolegliwości.
Dla prawidłowej higieny intymnej należy unikać:
- produktów zapachowych, zawierających barwniki i silne detergenty (np. SLS/SLES) w kosmetykach do higieny intymnej [2,6],
- irygacji i płukanek, stosowanych w celach higienicznych (mogą zaburzać mikroflorę i zwiększać ryzyko infekcji oraz nawrotów) [1,4],
- długich, gorących kąpieli (zwłaszcza z dodatkami zapachowymi),
- wspólnych gąbek/myjek (trudniej utrzymać je w czystości i łatwiej o przenoszenie drobnoustrojów).
Kiedy udać się do ginekologa?
Jeśli pojawiają się nawracające infekcje intymne, silny świąd i pieczenie, nietypowa wydzielina, nieprzyjemny zapach i ból należy skonsultować się z ginekologiem. Specjalista prawidłowo zdiagnozuje dolegliwość i zaleci odpowiednią kurację.
Możliwe scenariusze terapeutyczne
Gdy rozpoznano drożdżycę sromu i pochwy, leczenie obejmuje zwykle miejscowe leki przeciwgrzybicze. Korzystnym wyborem mogą okazać się produkty lecznicze dopochwowe takie jak Gynoxin®, które leczą infekcję grzybicze.
W grupie leków Gynoxin® substancją czynną jest fentikonazol (w postaci azotanu fentikonazolu). Wykazuje on szeroki zakres działania przeciwgrzybiczego, w tym wobec drożdżaków, a dodatkowo działa przeciwbakteryjnie na bakterie Gram-dodatnie i Gram-ujemne.
Pacjentki mają do wyboru leki miejscowe w różnych postaciach i dawkach, przeznaczone do stosowania miejscowego (dopochwowego).
| Nazwa produktu leczniczego | Postać i dawka | Wskazania | Dawkowanie |
| Gynoxin® Uno | Kapsułka dopochwowa miękka (600 mg) | Drożdżyca błon śluzowych narządów płciowych (zapalenie sromu i pochwy, zapalenie pochwy, upławy). Leczenie zakażeń mieszanych pochwy. | Jednorazowo 1 kapsułka na noc. Można powtórzyć po 3 dniach. |
| Gynoxin® Optima | Kapsułka dopochwowa miękka (200 mg) | Drożdżyca błon śluzowych narządów płciowych (zapalenie sromu i pochwy, zapalenie pochwy, upławy). Leczenie zakażeń mieszanych pochwy. | Zazwyczaj 1 kapsułka przez 3 kolejne dni. |
| Gynoxin® Optima | Krem dopochwowy (20 mg/g – 2%) | Drożdżyca błon śluzowych narządów płciowych (zapalenie sromu i pochwy, zapalenie pochwy, upławy). Leczenie zakażeń mieszanych pochwy. | Ok. 5 g kremu (3 dni przy dawkowaniu 2x dobę i 6 dni przy dawkowaniu raz na dobę). |
Tabela nr 1. Opis produktów leczniczych Gynoxin®. Oprac. na podstawie materiałów źródłowych producenta.
Warto pamiętać, że w razie ciąży, nawrotów infekcji, silnych dolegliwości lub wątpliwości diagnostycznych decyzję o terapii najlepiej omówić z lekarzem.
Bibliografia
- American College of Obstetricians and Gynecologists. (n.d.). Vulvovaginal health. DOI: https://www.acog.org/womens-health/faqs/vulvovaginal-health
- Chen, Y., Bruning, E., Rubino, J., & Eder, S. E. (2017). Role of female intimate hygiene in vulvovaginal health: Global hygiene practices and product usage. Women’s Health, 13(3), 58–67. DOI: https://doi.org/10.1177/1745505717731011
- World Health Organization. (2009). WHO guidelines on hand hygiene in health care: A summary. Geneva, Switzerland: Author. Pobrane z DOI: https://www.who.int/publications/i/item/9789241597906
- Workowski, K. A., Bachmann, L. H., Chan, P. A., Johnston, C. M., Muzny, C. A., Park, I., Reno, H., Zenilman, J. M., & Bolan, G. A. (2021). Sexually transmitted infections treatment guidelines, 2021. MMWR Recommendations and Reports, 70(4), 1–187. DOI: https://doi.org/10.15585/mmwr.rr7004a1
- Polskie Towarzystwo Ginekologiczne. (2011). Stanowisko Zespołu Ekspertów Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego dotyczące etiopatogenezy i leczenia nawrotowej postaci drożdżakowego zapalenia pochwy i sromu. Ginekologia Polska, 82(11).
- American College of Obstetricians and Gynecologists. (2016). Persistent vulvar pain (Committee Opinion No. 673). DOI: https://www.acog.org/clinical/clinical-guidance/committee-opinion/articles/2016/09/persistent-vulvar-pain
- U.S. Department of Health & Human Services, Office on Women’s Health. (n.d.). Douching. DOI: https://www.womenshealth.gov/publications/our-publications/fact-sheet/douching.html
(i), (ii) Artykuł zawiera informacje na temat:
● Leków dostępnych bez recepty:
Nazwa produktu leczniczego: (A) Gynoxin Optima, 200 mg, kapsułka dopochwowa, miękka. (B) Gynoxin Uno, 600 mg, kapsułka dopochwowa, miękka. (C) Gynoxin Optima, 20 mg/g (2%), krem dopochwowy. Nazwa powszechnie stosowana substancji czynnej: (A, B, C) Azotan fentikonazolu (Fenticonazoli nitras). Dawka substancji czynnej: 1 kapsułka dopochwowa, miękka zawiera: (A) 200 mg azotanu fentikonazolu. (B) 600 mg azotanu fentikonazolu. (C)100 g kremu dopochwowego zawiera 2 g azotanu fentikonazolu.Postać farmaceutyczna: (A, B) Kapsułka dopochwowa, miękka. (C) Krem dopochwowy. Wskazania do stosowania: (A, B, C)Drożdżyca błon śluzowych narządów płciowych (zapalenie sromu i pochwy, zapalenie pochwy, upławy). Leczenie zakażeń mieszanych pochwy. (B, C) Gynoxin przeznaczony jest do stosowania u dorosłych i młodzieży w wieku powyżej 16 lat. U kobiet w wieku powyżej 60 lat, Gynoxin można stosować po konsultacji z lekarzem. Podmiot odpowiedzialny: (A, B, C) Recordati Industria Chimica e Farmaceutica S.p.A., Via Civitali 1, 20148 Mediolan, Włochy.
SIL_01.2023
PL-GYNOX-0245
To jest lek. Dla bezpieczeństwa stosuj go zgodnie z ulotką dołączoną do opakowania i tylko wtedy, gdy jest to konieczne. W przypadku wątpliwości skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą.
